“We leven steeds minder in het moment, we leven steeds meer in de methodes” Deze verzuchting van een leerkracht was de start van mijn onderzoek: Op welke manier kunnen leerkrachten in het basisonderwijs, zich een grondhouding eigen maken om divers creatief gedrag bij hun leerlingen te stimuleren?
Terugkeren naar de basis van HIER zijn met dat wat er NU is, en van daaruit improviserend handelen, het klinkt zo simpel maar dat is het niet. Toch is het leerkrachtgedrag dat daaruit ontstaat, de voedingsbodem voor creatief gedrag van de leerling. Om van weten naar doen te komen is een bewustzijnsverandering nodig die ondersteund wordt met ‘embodied knowledge’. Aan de hand van theaterimprovisatie- en meditatietechnieken heb ik live trainingen én de app HIER ontwikkeld. Deze app bestaat uit miniopdrachten gericht op het dagelijks trainen van de gewenste grondhouding. Hierdoor is het werken aan divers creatief gedrag ineens geen onoverzichtelijke taak, maar een simpele dagdagelijkse houding.
Salomé Nobel Onderzoeksverslag Handelen in het Hier en Nu def..pdf
Leerkrachten bevinden zich in een spagaat tussen twee onderwijsagenda’s. Die van de meetbare vastgestelde leerdoelen en die van de creativiteitsagenda. Om creativiteit aan te wakkeren wordt van de leerkracht een autonomie ondersteunde leerkrachtstijl gevraagd, terwijl dit haaks lijkt te staan op resultaatgerichte en leerkrachtgestuurde methodes. Om flexibel te kunnen schakelen tussen leerkrachtgedrag is het van belang om een grondhouding te creëren, waar vanuit de leerkracht tot zijn handelen komt.
Met grondhouding wordt een fysieke, mentale en creatieve ‘staat van zijn’ bedoeld, die een leerkracht in staat stelt om bewuste keuzes te maken over zijn handelen. Deze keuzes komen voort uit de verbale of non-verbale interactie tussen leerkracht en leerling op dat specifieke moment, en zorgen dat de leerling in een creatieve flow komt of blijft.
Uit de literatuur komen voor zo’n grondhouding 5 bouwstenen tevoorschijn:
I. In het ‘hier en nu’ present zijn
II. Kunnen en durven improviseren
III. Je eigen creatieve vermogen inzetten
IV. Continu reflecteren
V. Kennis van deelaspecten van creatief vermogen/ creatief gedrag

Wil je meer weten over de theoretische achtergrond mijn ontwerpproces en de opdrachten in de app HIER, dat kun je lezen in mijn onderzoekverslag: Handelen in het Hier en Nu.
Hierbij een kort filmpje met uitleg en indruk van HIER.
IMG_0138_01.jpg
Start van mijn afstudeeronderzoek was de handelingsverlegenheid die leerkrachten benoemden terwijl zijn het leermiddel De Diamantslijper die ik voor Creatief Vermogen Utrecht heb ontwikkeld aan het testen waren.
De Diamantslijper geeft basisschoolleerlingen grip op de ontwikkeling van hun eigen creatief vermogen. Creatief Vermogen Utrecht vertaalde de negen stralen van de diamant van creatief vermogen (https://www.creatiefvermogenutrecht.nl/leerlijnen/de-diamant/) naar concrete leerdoelen en beschreef deze op speelse en toegankelijke wijze naar vier verschillende leeftijdsfases.

Als je als leerkracht ruimte geeft aan leerlingen om vanuit een zelfgekozen doel aan de slag te gaan, nemen ze eerder hun leren in eigen hand. De kaartjes van de Diamantslijper stimuleren leerlingen -los van de lesstof of interdisciplinaire opdracht - een creatief onderzoekende houding aan te nemen. De reflectiekaartjes in deze doos laten leerlingen terugkijken op hun eigen proces en het effect op een publiek.

Daarnaast helpen deze kaartjes jou als leerkracht om jouw leerlingen actief en positief te coachen op divers creatief gedrag.
https://www.creatiefvermogenutrecht.nl/inspiratie/de-diamantslijper/
Salomé Nobel

Salomé Nobel

07 april 1974
  1. Artist statement; wat is je specialisme, wat maakt jouw werk uniek?

    Voor mij bestaat de wereld uit allerlei verbindingen. Kunst en kunsteducatie brengen voor mij die verbinding in beeld. Het geeft mij en de mensen met wie ik werk de mogelijkheid om vorm te geven aan wie we op dat moment zijn. Door samen te maken of het werk van de ander te bekijken, kan ik vanuit andere invalshoeken de ander zien. Het helpt mij om vanuit ‘vrijheid in verbondenheid’ een plek in het geheel in te nemen.

    HIER brengt mijn passie voor creativiteitsontwikkeling, mijn theater achtergrond én mijn interesse in een zijnsgeoriënteerde levensstijl samen. Zowel de dagelijkse opdrachten en de live trainingen dragen mijn hart en mijn expertise. Het belang van zo’n grondhouding en de wens om leerkrachten, die ik enorm bewonder om het werk dat ze doen, hierin op een manier te faciliteren waardoor ze zich ‘levendig’ voelen in de klas, ervaar ik als groot.

  2. Wat zijn je ambities? Wat wil je over vijf jaar bereikt hebben?

    Ik hoop nog steeds bezig te zijn met creativiteitsontwikkeling en onderwijsinnovatie. Het begeleiden van mensen in hun persoonlijke en professionele ontwikkeling daagt me uit en maakt me blij. Daarvoor wil ik mijn eigen grondhouding blijven voeden. Ik hoop nog verder te groeien in het vormgeven van mijn analytische stem in samenspraak met mijn intuïtief handelen. Oftewel: een onderzoekende houding t.o.v. kunsteducatie is een open-ended en ongoing process.

  3. Wat is het belangrijkste dat je hebt geleerd tijdens je studie?

    De master Kunsteducatie heeft mijn kwaliteiten en passie veel meer diepgang en scherpte gegeven. Het werd logisch om van daaruit te gaan ontwerpen en zo zijn er afgelopen jaar twee producten ontstaan die een concrete vertaling zijn van theorie naar praktijk. Uit reacties op zowel de Diamantslijper (zie https://www.creatiefvermogenutrecht.nl/inspiratie/de-diamantslijper/) als op de app HIER, heb ik vertrouwen in de bijdrage die hiermee geleverd wordt aan het kunsteducatieve veld. Het heeft mijn loopbaan een nieuwe boost gegeven.

  4. Overzicht van publicaties / exposities / prijzen / concerten / voorstellingen etc.

    Leermiddel De Diamantslijper: https://www.creatiefvermogenutrecht.nl/inspiratie/de-diamantslijper/
    Mede-auteur essay : Creatief Vermogen en de Diamant. https://www.creatiefvermogenutrecht.nl/inspiratie/essay-creatief-vermogen-en-de-diamant/